Durg Sanskruti

प्रस्तावना

दुर्ग संस्कृती म्हणजे नेमकं काय ?

छ. शिवरायांच्या किल्ल्यांपासून आपल्याला प्रेरणा आणि ऊर्जा मिळत असते. किल्ल्यांकडे प्रामुख्याने पर्यटन किंवा शौर्याचे प्रतिक म्हणून बघितले जाते.

"दुर्ग संस्कृती" या संकल्पनेत किल्ले - या निर्जीव वाटणाऱ्या गोष्टींकडूनही कौशल्य, कार्य संस्कृती, आणि आजच्या कॉर्पोरेट जगाशी सुसंगत अनेक गोष्टी शिकण्याचा विचार आहे.

किल्ले आपल्याशी बोलतात, यावर आमचा विश्वास आहे !

दुर्ग संस्कृती संकल्पना

छ. शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्यातील निवडक किल्ल्यांचा आम्ही अभ्यास केला. अभ्यास केल्यावर असं लक्षात आले कि, किल्ल्यांच्या वैशिष्ट्यांचा आप ल्या कार्य संस्कृतीशी जवळचा संबंध आहे.
आपल्या कामात अधिक सकारात्मकता आणि कार्यक्षमता आणण्यासाठी ही वैशिष्ट्ये समजून घेणे आवश्यक आहे. तसेच कौशल्य विकास आणि व्यक्तिमत्व विकासासाठी सुद्धा हे दुर्ग प्रेरक ठरतात.
किल्ल्यांना दिलेल्या प्रत्यक्ष भेटी, त्यातून आम्हाला आलेले अनुभव, तसेच इतिहासकार आणि जाणकारांशी केलेली चर्चा - यातून तयार झालेली संकल्पना म्हणजे "दुर्ग संस्कृती".

विविध प्रशिक्षण कार्यशाळा / व्याखाने / उपक्रम

अ.न.	विषय	संकल्पना / ठळक मुद्दे	कालावधी
१.	दुर्ग संस्कृतीतून कार्य संस्कृती [Forts Culture to Work Culture]	व्यावसायिक शिस्त, मानव संसाधन व्यवस्थापन, रिसोर्स युटीलायझेशन, दृष्टीकोन, दूरदृष्टी, शाश्वत विचार, आत्मविश्वास, मूल्य, संवाद कौशल्य, निष्ठा, कल्पकता, नेतृत्व, तणाव व्यवस्थापन या पैलूंचा उपयोग करून उत्पादकता आणि कार्यक्षमता विकसित करणे	२ तास
२	जलदुर्गांची साखळी, कौशल्यांची मांदियाळी [Corporate Skills from chain of Sea Forts]	प्रकल्प नियोजन आणि व्यवस्थापन, कल्पकता, सखोल विचार, नेतृत्व, समयसूचकता, दक्षता, समन्वय, जोखीम घेण्याची क्षमता, समस्या सोडवण्याचा दृष्टीकोन, टीम वर्क, आत्मनिर्भरता	१ तास
३	क्रिटीकल थिंकिंग – ऐतिहासिक केस स्टडी [Critical Thinking ... A historical case study]	छ. शिवाजी महाराजांच्या एका महत्वाच्या मोहिमेचा आधार घेऊन तर्क, विश्लेषण, मूल्यमापन, समस्या निराकरण आणि निर्णय क्षमता या कौशल्यांचा अभ्यास करणे.	१ तास
४	युथफुल टू आयकोनीक [Youthful to Iconic]	इतिहासातल्या वीरांगनेचा पराक्रम, योगदान, तसेच तारुण्याचा उत्साह ते प्रभावी व्यक्तिमत्व होण्यापर्यंतचा प्रवास उलगडणारा प्रेरणादायी कार्यक्रम.	१ तास
५	दुर्ग अभियांत्रिकी [Engineering the Forts]	किल्ल्यांचे स्थापत्य, रचना, जलसंधारण आणि जलसंस्कुती, प्रभावी कौशल्ये.	१ तास
६	दुर्गदर्शन क्लिक्स [DurgDarshan Clicks]	किल्ल्यांच्या छायाचित्रांचे प्रदर्शन
७	भावदुर्ग – गप्पा किल्ल्यांच्या	किल्ल्यांची महती चारोळ्यांच्या माध्यमातून उलगडणारा दृक्श्राव्य कार्यक्रम	१ तास
८	दुर्ग संस्कृतीतून व्यक्तिमत्व विकास	शालेय / महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी - नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणातील भारतीय ज्ञान परंपरा (IKS) नुसार	१ तास